Mbishkrime për varre: thënie dhe fjalë për çdo familje

Çfarë shkruhet zakonisht mbi varr

Shumica e mbishkrimeve ndjekin këtë rend:

• Emri dhe mbiemri, ndonjëherë edhe emri i babait ose mbiemri i vajzërisë.
• Data ose viti i lindjes dhe i vdekjes.
• Një fjali kujtimi, një varg ose një formulë fetare.
• Kush e ngriti varrin, për shembull "Nga familja" ose "Nga fëmijët dhe nipërit".

Asnjë nga këto nuk është e detyrueshme. Disa familje zgjedhin vetëm emrin dhe vitet; të tjera duan një tekst më të gjatë. E rëndësishme është që teksti të jetë i saktë, i lexueshëm dhe i qetë.

Thënie për varre pa motive fetare

Këto janë shembuj që i kemi shkruar vetë, të shkurtër dhe të përshtatshëm për çdo familje:

• "Gjithmonë në zemrat tona."
• "Jetoi me ndershmëri, u kujtua me dashuri."
• "Mungesa jote flet çdo ditë."
• "Për nënën që na mësoi durimin."
• "Kujtimi yt është shtëpia jonë."
• "Punoi, deshi, la gjurmë."

Mund të shtohet edhe një fjali që lidhet me jetën e personit: zanati, vendlindja, një fjalë që e thoshte shpesh. Këto e bëjnë mbishkrimin personal pa e zgjatur.

Mbishkrime sipas traditës fetare

Familjet besimtare shpesh shtojnë një formulë lutjeje ose një varg nga tradita e tyre. Formulën e saktë e zgjedh familja, nëse duhet edhe me ndihmën e komunitetit të saj fetar; ne e gdhendim ashtu siç na jepet, edhe me alfabete të tjera nëse kërkohet. Disa shembuj të përgjithshëm:

• Për familjet myslimane: "Zoti e mëshiroftë." ose "Me lutje për shpirtin e saj."
• Për familjet ortodokse: "Kujtimi i tij qoftë i përjetshëm." ose "Prehu në paqe."
• Për familjet katolike: "Pushofsh në paqe." ose "Në lutjet tona çdo ditë."
• Për familjet bektashiane: "Dritë pastë." ose "Me dashuri dhe nderim, familja."
• Për familjet pa motive fetare: "Me mirënjohje për gjithçka që na dhe." ose "Emri yt mbetet me ne."

Nëse dëshironi edhe simbole sipas besimit, ato realizohen sipas traditës suaj; shihni varre me motive fetare.

Fjalë për varr prindi, bashkëshorti ose fëmije

Teksti shpesh ndryshon sipas lidhjes me të ndjerin. Disa ide që familjet mund t'i përshtatin:

• Për prindërit: "Babait tonë, që na mësoi rrugën." · "Nënës, me mirënjohje të pafund."
• Për bashkëshortin ose bashkëshorten: "Shoqe e jetës sime." · "Bashkë në çdo ditë, edhe tani në kujtim."
• Për gjyshërit: "Gjyshit, rrënja e familjes sonë."
• Për një fëmijë ose të ri: "Jeta jote ishte e shkurtër, dashuria jonë s'ka fund."

Kur varri është familjar, mund të ketë një fjali të përbashkët për të gjithë dhe vetëm emrat e datat për secilin person.

Ide sipas jetës së personit

Një mbishkrim i shkurtër bëhet më i vërtetë kur lidhet me diçka që e dallonte personin. Disa drejtime që familjet zgjedhin shpesh:

• Zanati ose puna: "Mësues për breza nxënësish." · "Duart e tij ndërtuan shtëpinë tonë."
• Vendlindja: "Biri i Matit, përgjithmonë në kujtimin tonë." · "Larg vendlindjes, afër zemrave tona."
• Natyra dhe stinët: "Si pranvera që kthehet çdo vit." · "Deti që e deshe të përshëndet."
• Karakteri: "I qetë, i drejtë, i dashur." · "Buzëqeshja jote mbetet me ne."

Nëse familja do të përdorë vargje nga një poet, zgjidhni dy ose tre rreshta, jo një strofë të tërë, që teksti të mbetet i lexueshëm.

Mbishkrimi në dy gjuhë

Shumë familje që jetojnë jashtë vendit duan që teksti të kuptohet edhe nga nipërit që flasin një gjuhë tjetër. Një zgjidhje e thjeshtë është që emri dhe datat të jenë një herë, ndërsa fjalia e kujtimit të shkruhet në shqip dhe poshtë saj në gjuhën tjetër. Në këtë rast teksti dyfishohet, ndaj fjalia duhet të jetë edhe më e shkurtër.

Na e dërgoni përkthimin të shkruar nga familja dhe e vendosim në skicë, që ta shihni të plotë para gdhendjes.

Datat, titujt dhe emrat

Disa detaje të vogla që e bëjnë mbishkrimin më të qartë:

• Nëse dihet vetëm viti i lindjes, shkruani vetëm vitet për të dyja datat, që të ketë rregull.
• Titujt si "Dr." ose "Prof." dhe pseudonimet vendosen vetëm nëse familja i do; nuk janë të nevojshëm.
• Për gratë, mund të shkruhet mbiemri i vajzërisë në kllapa, kur familja e dëshiron.
• Emrat e huaj ose me shkrim të veçantë na i dërgoni ashtu siç janë në dokument.

Sa më pak elemente të ketë teksti, aq më i madh dhe më i lexueshëm mund të gdhendet secili.

Si zgjidhet teksti: këshilla praktike

• Shkruajeni tekstin dhe lexojeni me zë. Nëse tingëllon i rëndë ose i gjatë, shkurtojeni.
• Kontrolloni drejtshkrimin, sidomos ë-të dhe ç-të, si dhe datat. Pas gdhendjes ndryshimi është i vështirë.
• Vendosni një formë të njëjtë për datat, për shembull 12.03.1948 ose vetëm vitet.
• Dërgojeni tekstin me shkrim në WhatsApp, jo me telefon, që të mos ketë keqkuptime.
• Pyesni anëtarët e tjerë të familjes para se ta konfirmoni.

Skica 3D falas që përgatisim para prodhimit e tregon tekstin të vendosur mbi varr, me madhësinë dhe shkronjat e zgjedhura. Kështu e shihni si do të duket para se të gdhendet.

Gdhendje apo germa bronzi: si ndikon teksti

Ka dy mënyra kryesore për ta vendosur mbishkrimin:

• Gdhendja në gur: shkronjat priten direkt në pllakë në punishten tonë. Pas gdhendjes mund të praren ose të ngjyrosen që të dallohen. Teksti bëhet pjesë e gurit.
• Germat prej bronzi: shkronja metalike të veçanta që fiksohen mbi gur. I porosisim me masë nga Italia, prandaj duhet pak më shumë kohë për t'i marrë.

Gjatësia e tekstit lidhet me madhësinë e shkronjave. Në të njëjtën sipërfaqe, një tekst i gjatë kërkon shkronja më të vogla, ndërsa një tekst i shkurtër lejon shkronja më të mëdha dhe më të lexueshme nga larg. Llojet e shkronjave, të thjeshta ose dekorative, i zgjidhni bashkë me ne; shkronjat shumë të holla dhe të ndërlikuara lexohen më vështirë në gur të errët.

Nëse germat e një varri të vjetër janë zbehur, i rigdhendim dhe i riprarojmë.

Teksti mbi varrin e vjetër që po rinovohet

Kur një varr i vjetër zëvendësohet ose restaurohet, familja shpesh do të ruajë mbishkrimin e parë. Na dërgoni një foto të qartë të tekstit ekzistues; e rishkruajmë në skicë dhe ju pyesim nëse doni ta lini njësoj apo ta plotësoni. Ndonjëherë në varrin e vjetër ka gabime drejtshkrimi ose data të paqarta, dhe ky është momenti i duhur për t'i korrigjuar me miratimin e familjes.